Telefonunuz Şifreli mi? Android ve iPhone'da Cihaz Şifreleme

Telefon şifreleme nedir, neyi korur?

Google'ın tanımına göre şifreleme, verilerinizi yalnızca telefonun kilidi açıkken okunabilecek şekilde depolar; kilidi açtığınızda verilerin şifresi çözülür. Şifreleme özellikle telefon çalındığında veya kaybolduğunda işe yarar: kilidi bilmeyen biri depolamadaki verileri başka bir cihazla okumaya çalışsa bile anlamsız veriyle karşılaşır.

Google'ın Pixel yardım sayfasına göre şifreli bir cihazda e-postalar, kısa mesajlar, kişiler, Google hesabı verileri, uygulama verileri, fotoğraflar, medya ve indirilen dosyalar dahil tüm kişisel veriler şifrelenir; dosya boyutu gibi kişisel olmayan bazı veriler şifrelenmez.

Şifrelemenin neyi korumadığını bilmek de önemlidir:

• Kilidi açık telefonu korumaz: Ekran açıkken telefonu elinize alan biri her şeyi görebilir. Kısa bir otomatik kilit süresi bu yüzden önemlidir.
• Buluta giden verileri tek başına korumaz: Yedekler ve bulut hizmetleri ayrı kurallara tabidir (aşağıda anlatıyoruz).
• Hesaplarınızı korumaz: Instagram veya e-posta şifreniz çalınırsa telefon şifrelemesi işe yaramaz; bunun için iki adımlı doğrulama gerekir.

Android şifreleme nasıl çalışır?

Android'in resmi kaynak belgelerine göre iki yöntem vardır:

• Tam disk şifreleme (FDE): Tüm kullanıcı verisini tek bir anahtarla şifreler. Android 9'a kadar kullanılabiliyordu; Android 10 ve sonrasını çalıştıran yeni cihazlarda artık izin verilmiyor.
• Dosya tabanlı şifreleme (FBE): Android 7.0'dan beri desteklenir; farklı dosyaları farklı anahtarlarla şifreler. Android 10 ve sonrasıyla piyasaya çıkan tüm cihazların FBE kullanması zorunludur.

Dosya tabanlı şifrelemede iki depolama alanı bulunur. Cihaz şifreli (DE) alan, telefon açılıp henüz kilidi açılmadan da kullanılabilir; alarmın çalması, aramaların gelmesi ve erişilebilirlik hizmetleri bu sayede kilit ekranında çalışır. Kimlik bilgisiyle şifreli (CE) alan ise varsayılan depolama yeridir ve yalnızca siz ekran kilidini açtıktan sonra kullanılabilir. Fotoğraflarınız ve mesajlarınız bu ikinci alandadır.

Android belgelerine göre dosya içerikleri XTS kipinde AES-256 ile şifrelenir; AES hızlandırması olmayan düşük donanımlı cihazlarda Adiantum adlı alternatif kullanılabilir. AES, bugün bankacılıktan disk şifrelemeye kadar yaygın kullanılan simetrik bir şifreleme algoritmasıdır.

Ekran kilidi ile şifreleme anahtarı arasındaki bağ

Buradaki kritik nokta şudur: CE alanının anahtarları, ekran kilidinizden türetilen bir sırla korunur. Android, her kullanıcı için rastgele üretilmiş yüksek entropili bir "sentetik parola" kullanır; ekran kilidiniz scrypt ile güçlendirilir ve deneme sayısı ana sistemden yalıtılmış güvenli donanımda (TEE) sınırlanır. Yani saldırgan milyonlarca PIN'i hızlıca deneyemez. Ama ekran kilidi hiç yoksa veya 1234 gibi herkesin ilk denediği bir PIN ise bu koruma boşa gider.

Android telefonum şifreli mi? Nasıl kontrol edilir?

Google'a göre tüm Pixel telefonlar varsayılan olarak şifrelidir. Diğer markalarda da Android 10 ve sonrasıyla satışa çıkan her cihaz dosya tabanlı şifreleme kullanmak zorundadır. Durumu görmek için:

1. Ayarlar uygulamasını açın ve Güvenlik'e dokunun.
2. Gelişmiş ayarlar arasındaki Şifreleme ve kimlik bilgileri bölümüne girin. Menü adı ve yeri üreticiye göre değişebilir; bulamazsanız Ayarlar'da "şifreleme" diye arayın.
3. Google'ın güvenlik ayarları sayfasına göre bu bölüm, telefon varsayılan olarak şifrelenmemişse şifrelemeyle ilgili işlemlerin ve sertifika yönetiminin yapıldığı yerdir.

Android şifreleme ve kimlik bilgileri menüsündeki "kimlik bilgileri", Google'ın açıklamasına göre sertifikaları yönettiğiniz kısımdır. Bu sertifikalar, kurum ağları ve bazı uygulamalar için kullanılan dijital kimliklerdir; kayıtlı şifrelerinizle ilgisi yoktur. Kaynağını bilmediğiniz bir sertifikayı yüklemeyin; yalnızca iş yeriniz veya okulunuz gibi güvendiğiniz bir kurum istediğinde ekleyin.

Android 4.4 ve öncesini çalıştıran çok eski cihazlarda şifreleme elle açılırdı ve Google'a göre bu eski yöntemde şifrelemeyi kapatmak için fabrika ayarlarına sıfırlama gerekiyordu. Böyle bir telefonu hâlâ kullanıyorsanız şifrelemenin açık olduğunu kontrol edin ve güncel bir cihaza geçmeyi planlayın.

iPhone şifreleme nasıl çalışır?

iPhone'da ayrı bir "şifrele" düğmesi yoktur. Apple'ın iPhone kılavuzuna göre iPhone'a parola ayarladığınızda veri koruma da açılır ve iPhone verileriniz 256 bit AES ile şifrelenir (bazı uygulamalar veri korumasını kullanmamayı seçmiş olabilir). iPhone şifreleme nasıl yapılır sorusunun cevabı bu yüzden bir parola açmaktır:

1. Ayarlar'ı açın.
2. Face ID'li modellerde Face ID ve Parola'ya, Ana Ekran düğmeli modellerde Touch ID ve Parola'ya dokunun.
3. Parolayı Aç'a dokunun. Daha güçlü bir kod için Parola Seçenekleri'nden Özel Sayısal Kod veya Özel Alfasayısal Kod'u seçin.

iPhone şifreleme anahtarı nerede?

"iPhone şifreleme anahtarı" diye arayanlar genellikle bir yerde görebilecekleri bir kod bekler; oysa böyle bir kod yoktur. Apple'ın güvenlik belgesine göre parolanız, her cihaza özgü ve cihazdan dışarı çıkarılamayan donanım anahtarıyla birleştirilir. Bu yüzden parola tahmini yalnızca o iPhone'un üzerinde yapılabilir ve her deneme yaklaşık 80 milisaniye sürecek şekilde ayarlanmıştır. Yanlış denemeler arttıkça bekleme süreleri uzar; isterseniz 10 başarısız denemeden sonra tüm verileri silen Verileri Sil seçeneğini de açabilirsiniz.

Bunun iyi ve kötü bir sonucu vardır. İyi tarafı, telefon çalındığında verileriniz güvendedir. Kötü tarafı, parolayı unutursanız Apple da verileri açamaz; iPhone silinir ve yalnızca yedekten geri dönebilirsiniz.

Telefon şifreleme uygulaması gerekir mi?

"Telefon şifreleme uygulaması" diye arama yapanlar çoğu zaman telefonu şifrelemek için bir program yüklemeleri gerektiğini düşünür. Oysa yukarıda anlattığımız cihaz şifrelemesi Android'in ve iOS'un kendi parçasıdır ve ekran kilidiyle birlikte çalışır; ayrıca bir uygulama yüklemeniz gerekmez. Mağazalarda bu adla sunulan uygulamalar genellikle belirli dosyaları, galeriyi veya uygulamaları ayrıca kilitleyen araçlardır. Bu ihtiyaç için önce telefonunuzun yerleşik seçeneklerine bakın; tanımadığınız bir geliştiriciye en özel fotoğraflarınızı emanet etmek, çözdüğünden büyük bir risk yaratabilir.

Güçlü bir ekran kilidi seçmek

Her iki sistemde de şifrelemenin gücü, pratikte ekran kilidinizin gücüne bağlıdır. PIN, desen ve parolanın ayrıntılı karşılaştırması için telefon ekran kilidi: PIN mi, desen mi yazısına bakın. Kısa özet:

• 4 haneli yerine en az 6 haneli, rastgele bir PIN kullanın. PIN üretici bunun için hazır.
• Doğum tarihi, 123456 veya 000000 gibi PIN'lerden kaçının.
• Parmak izi veya yüz tanımayı kolaylık için ekleyin; yedek kilidi yine güçlü tutun.
• Otomatik kilit süresini kısa tutun.

Yedekler ve bulut: telefon şifrelemesinin dışında kalanlar

Telefondaki şifreleme, telefondan çıkan kopyaları otomatik olarak kapsamaz. Google'a göre Android yedeklerinizin bir kısmı ekran kilidi PIN'iniz, deseniniz veya şifrenizle uçtan uca şifrelenir; ancak Google Fotoğraflar'daki fotoğraf ve videolar ekran kilidiyle şifrelenmez. Apple'da ise iCloud yedeği standart ayarda uçtan uca şifreli değildir; bunun için İleri Düzey Veri Koruma'yı açmanız gerekir. Bilgisayara aldığınız iPhone yedeği de varsayılan olarak şifrelenmez. Bu seçeneklerin tamamını yedekler nasıl şifrelenir yazısında anlattık.

Belirli uygulamaları veya galeriyi ayrıca kilitlemek istiyorsanız uygulamaya şifre koyma rehberine göz atın. Bilgisayarınızdaki diski de şifrelemek için BitLocker nedir yazısı başlangıç noktası olabilir.

Kaynaklar: Pixel Telefon Yardım – Verilerinizi şifreleme, Pixel Telefon Yardım – Güvenlik ve gizlilik ayarları, Android Open Source Project – Encryption ve File-based encryption (İngilizce), Android Yardım – Verileri yedekleme, Apple – iPhone'da parola ayarlama, Apple Platform Security – Passcodes and passwords (İngilizce), Apple – iCloud veri güvenliğine genel bakış.