BitLocker Nedir? Disk Şifreleme Nasıl Açılır?

BitLocker nedir, neyi korur?

BitLocker nedir sorusunun kısa cevabı: sürücünün tamamını şifreleyen bir Windows güvenlik özelliği. Windows'a normal şekilde oturum açtığınızda dosyalarınız her zamanki gibi açılır; şifreleme ve çözme arka planda yapılır. Fark, bilgisayar kapalıyken ortaya çıkar. Microsoft'un açıklamasına göre biri diski söküp başka bir cihaza bağlasa bile şifre çözme anahtarı olmadan veriler anlamsız görünür.

Bu yüzden BitLocker'ın asıl işi kaybolan veya çalınan cihazdaki veriyi korumaktır. Açık ve oturumu açık bir bilgisayarda çalışan zararlı yazılıma veya çalınan hesap şifresine karşı koruma sağlamaz; onlar için güçlü bir oturum şifresi, Windows Hello PIN ve güncel sistem gerekir. Bilgisayarınıza oturum şifresi koymadıysanız önce bilgisayara açılış şifresi koyma rehberine bakın.

Disk şifreleme nedir? BitLocker ve Cihaz şifrelemesi farkı

Disk şifreleme, tek tek dosyalar yerine diskin tamamını şifrelemektir. Windows'ta bunun iki biçimi vardır:

Microsoft'un belgelerine göre Cihaz şifrelemesi, Microsoft hesabıyla ya da iş veya okul hesabıyla ilk kez oturum açtığınızda kendiliğinden açılır ve kurtarma anahtarı bu hesaba eklenir. Önemli bir ayrıntı: yalnızca yerel hesap kullanıyorsanız özellik otomatik açılmaz. Microsoft'un teknik belgesi, yalnızca yerel hesap kullanılan cihazda verilerin şifreli olsa bile korumasız kaldığını belirtir; çünkü koruma, anahtar yedeklenip TPM koruyucusu oluşturulduğunda tamamlanır.

Cihaz şifrelemesi için cihazda TPM (Güvenilir Platform Modülü) bulunması, Güvenli Önyükleme'nin açık olması ve Windows Kurtarma Ortamı'nın yapılandırılmış olması gerekir. Özellik Ayarlar'da görünmüyorsa cihazınız desteklemiyor olabilir veya standart kullanıcı hesabıyla oturum açmışsınızdır.

Varsayılan şifreleme yöntemi Microsoft'a göre XTS-AES 128 bittir. AES'in nasıl çalıştığını simetrik şifreleme algoritmaları yazısında anlattık.

Disk şifreleme nasıl yapılır? (Windows 11 ve 10)

Windows Home: Cihaz şifrelemesini açma

1. Bilgisayara yönetici hesabıyla ve tercihen Microsoft hesabıyla oturum açın.
2. Ayarlar uygulamasında gizlilik ve güvenlik bölümündeki Cihaz şifrelemesi sayfasını açın (Ayarlar'ın arama kutusuna "cihaz şifrelemesi" yazarak da bulabilirsiniz).
3. Anahtarı açık konuma getirin.

Seçenek yoksa Microsoft'un önerdiği kontrol yolu şudur: Başlat'ta Sistem Bilgileri'ni yönetici olarak açın ve Cihaz Şifrelemesi Desteği satırına bakın. Burada "Ön koşulları karşılar" yazıyorsa cihaz uygundur; aksi hâlde TPM, Güvenli Önyükleme veya kurtarma ortamı gibi eksik olan şart yazılıdır.

Windows Pro: BitLocker'ı açma

1. Yönetici hesabıyla oturum açın, Başlat'a BitLocker'ı Yönet yazıp açın. Bu seçenek çıkmıyorsa Windows sürümünüz BitLocker'ı desteklemiyordur.
2. Ekranda sürücüler listelenir: işletim sistemi sürücüsü, sabit veri sürücüleri ve "Çıkarılabilir veri sürücüleri - BitLocker To Go" başlığı altında USB bellekler.
3. Şifrelemek istediğiniz sürücünün yanında BitLocker'ı aç'ı seçin.
4. Kilit açma yöntemini seçin ve kurtarma anahtarını yedekleyin (aşağıdaki bölüme bakın).
5. Şifreleme başlar. Microsoft'a göre işlem sürerken cihazı kullanmaya devam edebilirsiniz; bilgisayar kapanırsa bir sonraki açılışta kaldığı yerden devam eder.

Sihirbaz yeni bir diskte yalnızca kullanılan alanı mı, yoksa tüm sürücüyü mü şifrelemek istediğinizi sorabilir. Microsoft'a göre yeni bir diskte yalnızca kullanılan alanı şifrelemek çok daha hızlıdır ve sonradan yazılan veriler de otomatik şifrelenir. Uzun süredir kullanılan bir diskte, silinmiş dosyaların izleri boş alanda kalabileceğinden tüm sürücüyü şifrelemek daha kapsamlı koruma sağlar.

USB bellek veya harici disk şifreleyecekseniz adımlar ayrı bir rehberde: USB belleğe şifre koyma.

BitLocker kurtarma anahtarı: nereye kaydedilmeli?

BitLocker kurtarma anahtarı, şifreli sürücünün kilidini açmak için kullanılan 48 haneli bir sayıdır. Windows, sürücünün kilidini kendiliğinden açamadığında bu anahtarı ister. Microsoft'a göre bu durum yetkisiz erişim şüphesinde olduğu gibi BIOS/UEFI ayarı değişikliği, ürün yazılımı güncellemesi, anakart değişikliği veya diskin başka bilgisayara takılması gibi sıradan donanım ve yazılım değişikliklerinden sonra da yaşanabilir. Yani anahtar yalnızca "hırsız gelirse" gerekmez; bir gün size de sorulabilir.

BitLocker'ı Yönet ekranındaki Kurtarma anahtarınızı yedekleyin seçeneği şu yerleri sunar:

• Microsoft hesabınıza kaydetmek: Anahtar hesabınızdaki kurtarma anahtarları listesine eklenir ve başka bir cihazdan erişilebilir. Kişisel bilgisayarlar için en pratik yoldur; bu durumda Microsoft hesabınızın şifresi ve iki adımlı doğrulaması da güçlü olmalıdır.
• USB belleğe kaydetmek: Microsoft'un uyarısına göre bu belleği bilgisayarla birlikte saklamayın; bilgisayarı çalan belleği de alırsa şifrelemeyi aşabilir.
• Dosyaya kaydetmek: Anahtar düz metin dosyası olarak kaydedilir. Dosya şifrelediğiniz sürücünün kendisine kaydedilemez; ikinci şifresiz bir sürücünüz yoksa USB belleğe almanız gerekebilir.
• Yazdırmak: Kâğıdı bilgisayarın çantasında veya masasında değil, önemli belgelerinizi sakladığınız yerde tutun.

Microsoft birden fazla yedek almayı öneriyor. Makul bir düzen şudur: Microsoft hesabına bir kopya, evde güvenli bir yerde basılı bir kopya. Bir şifre yöneticisi kullanıyorsanız anahtarı güvenli not olarak eklemek de iyi bir üçüncü kopyadır.

Anahtarı yalnızca şifrelenen bilgisayarın içinde (masaüstünde bir dosya, bilgisayardaki bir not) tutmak işe yaramaz: anahtara ihtiyaç duyduğunuz an, o dosyaya ulaşamadığınız andır.

BitLocker kurtarma anahtarı bulma

Mavi BitLocker kurtarma ekranıyla karşılaştıysanız önce ekrandaki kurtarma anahtarı kimliğinin ilk 8 rakamını not edin; birden fazla anahtarınız varsa doğrusunu bununla bulursunuz. Ardından Microsoft'un sıraladığı yerlere bakın:

1. Microsoft hesabı: Başka bir cihazdan aka.ms/myrecoverykey adresine gidip Microsoft hesabınızla oturum açın. Bilgisayarı başka biri kurduysa anahtar onun hesabında olabilir. Microsoft'a göre Windows 11 sürüm 24H2'den itibaren kurtarma ekranı, anahtarla ilişkili Microsoft hesabı hakkında bir ipucu da gösterir.
2. İş veya okul hesabı: aka.ms/aadrecoverykey adresinde kurum hesabınızla oturum açıp cihazınızın BitLocker anahtarlarını görüntüleyin ya da BT biriminize başvurun.
3. Kâğıt çıktı: Cihazla ilgili önemli belgelerinizin arasına bakın.
4. USB bellek: Belleği kilitli bilgisayara takıp yönergeleri izleyin veya metin dosyasını başka bir bilgisayarda açın.

Anahtarı ararken yalnızca bu resmi adresleri kullanın. "BitLocker anahtarını bulma" veya "kilidi kırma" vaat eden ücretli servisler ve programlar sizi dolandırabilir.

BitLocker kurtarma anahtarı yok, ne yapmalıyım?

Burada açık konuşmak gerekiyor: Microsoft, kayıp bir BitLocker kurtarma anahtarını geri almanın, sağlamanın veya yeniden oluşturmanın mümkün olmadığını belirtiyor. BitLocker'ın tasarımı gereği anahtar olmadan şifreli verilere ulaşılamaz. Yapabilecekleriniz:

• Anahtarı istemeye neden olan değişikliği geri almak (örneğin yeni değiştirdiğiniz BIOS ayarını eski hâline getirmek veya taktığınız bir donanımı çıkarmak) ve yeniden başlatmak.
• Cihazı kuran aile üyesinin veya satıcının Microsoft hesabını kontrol etmek.
• Kurumsal bir cihazsa BT birimine başvurmak.

Bunlar sonuç vermezse Microsoft'a göre tek yol, cihazı Windows kurtarma seçenekleriyle sıfırlamaktır ve bu işlem tüm dosyaları siler. Bulutta veya harici diskte ayrı bir yedeğiniz varsa verileriniz oradan döner; yedekleme alışkanlığı için yedekler nasıl şifrelenir yazısına göz atın.

BitLocker nasıl kaldırılır veya askıya alınır?

İki farklı işlem vardır ve genellikle ihtiyacınız olan ikincisidir:

• Kapatma (şifre çözme): Koruma tamamen kalkar, sürücünün şifresi baştan sona çözülür. Pro'da BitLocker'ı Yönet ekranında ilgili sürücünün yanındaki kapatma seçeneğiyle, Home'da Cihaz şifrelemesi anahtarını kapatarak yapılır. Microsoft'a göre Cihaz şifrelemesini kapatırsanız özellik ileride kendiliğinden yeniden açılmaz.
• Askıya alma: Veriler şifreli kalır ama kilit geçici olarak gevşetilir. Microsoft'un SSS'sine göre Windows güncellemeleri için buna gerek yoktur; ancak Windows Update dışından yapılan BIOS/UEFI veya bazı TPM ürün yazılımı güncellemelerinden önce korumayı askıya almak, bilgisayarın kurtarma ekranına düşmesini önler. Güncelleme bitince koruma yeniden sürdürülür.

Diski şifresiz bırakmak, kaybolan veya çalınan bir bilgisayarda verilerinizi yeniden okunabilir hâle getirir; bu yüzden kapatmayı yalnızca gerçekten gerektiğinde tercih edin.

Kaynaklar: Microsoft Destek – BitLocker'a genel bakış, Microsoft Destek – Cihaz şifrelemesi, Microsoft Destek – BitLocker Sürücü Şifrelemesi, Microsoft Destek – Kurtarma anahtarını yedekleme, Microsoft Destek – Kurtarma anahtarını bulma, Microsoft Learn – BitLocker overview ve BitLocker FAQ (İngilizce).