Telefon Ekran Kilidi: PIN mi, Desen mi, Parola mı?

Telefon ekran kilidi seçenekleri

Telefon ekran kilidi, cihazı her açtığınızda veya ekranı uyandırdığınızda kimliğinizi sorar. Google'ın Android yardım sayfası seçenekleri iki gruba ayırır. Yok ve Kaydırma hiçbir koruma sağlamaz; yalnızca ana ekrana hızlı ulaşmak içindir. Gerçek koruma veren standart kilitler şunlardır:

• PIN: En az 4 rakam. Google daha fazla güvenlik için 6 haneli PIN öneriyor ve daha uzun PIN'in genellikle daha güvenli olduğunu belirtiyor.
• Desen: Parmağınızla 3x3 nokta ızgarasında çizdiğiniz bir şekil.
• Şifre (parola): En az 4 harf veya rakam. Google'a göre güçlü bir şifre en güvenli ekran kilidi seçeneğidir.

iPhone'da desen yoktur. Apple, parola seçenekleri arasında Özel Alfasayısal Kod ile Özel Sayısal Kod'un en güvenli seçenekler olduğunu belirtiyor. Parmak izi ve yüz tanıma iki sistemde de bu kilitlerin yerine değil, üstüne eklenir: yeniden başlatmadan sonra veya biyometri başarısız olduğunda yine PIN, desen ya da parola istenir. Biyometrinin artı ve eksileri için biyometrik giriş güvenli mi yazısına bakabilirsiniz.

Ekran kilidi PIN mi desen mi daha iyi? Sayılarla karşılaştırma

Bir kilidin gücünü ölçmenin ilk yolu, kaç farklı olasılık olduğuna bakmaktır. Android deseninde kurallar şöyledir: en az 4, en çok 9 nokta; her nokta bir kez kullanılır; henüz kullanılmamış bir noktanın üzerinden atlanamaz. Bu kurallarla tüm desenleri saydıran küçük bir Python programı yazdık ve sonuç, akademik yayınlarda geçen 389.112 sayısıyla birebir örtüştü.

Tablo ilk bakışta desenin 4 haneli PIN'den iyi olduğunu söylüyor ve teoride bu doğru. Ama tablodaki sayılar ancak kilit rastgele seçildiğinde geçerlidir. Tüm desenlerin yarısından fazlası 8 ve 9 noktalıdır; oysa çoğu kişi 4-5 noktalı, kolay çizilen bir şekil seçer. 4 noktalı desenlerin toplamı yalnızca 1.624'tür, yani 4 haneli PIN'in olasılık sayısının altındadır. 6 haneli rastgele bir PIN ise tüm desen uzayının iki buçuk katından fazla olasılık sunar. Bu hesabın mantığını kaç farklı şifre oluşturulabilir yazısında ayrıntılı anlattık.

Desenin sayılarda görünmeyen zayıflıkları

• Ekranda iz kalır: Pennsylvania Üniversitesi araştırmacılarının 2010'da yayımladığı "Smudge Attacks on Smartphone Touch Screens" çalışması, parmağın ekranda bıraktığı yağ izlerinin uygun ışık altında fotoğraflanarak desenin birçok denemede kısmen veya tamamen çıkarılabildiğini gösterdi. Desen hep aynı çizgiyi izlediği için iz, PIN'e göre çok daha belirgindir.
• Uzaktan izlenir: Toplu taşımada yanınızdaki biri bir PIN'in rakamlarını seçmekte zorlanabilir ama çizilen bir şekli tek bakışta aklında tutabilir.
• Tanıdık şekiller: Harf (L, Z, M, N), kare veya zikzak gibi desenler, deneme yapan birinin ilk aklına gelenlerdir.

Deneme sınırı neden önemli?

Kısa bir PIN'in yine de işe yaramasının nedeni, telefonların deneme sayısını sınırlamasıdır. Android'in resmi kaynak belgelerine göre PIN, desen ve şifre doğrulaması Gatekeeper adlı bileşen tarafından ana işletim sisteminden yalıtılmış Güvenilir Yürütme Ortamı'nda (TEE) yapılır; başarısız denemeler sayılır ve belli sayıdan sonra bekleme süresi uygulanır. Apple'ın güvenlik belgesine göre iPhone'da da yanlış denemeler arttıkça bekleme süreleri uzar. İsterseniz iPhone'da 10 başarısız denemeden sonra tüm verileri silen Verileri Sil seçeneğini de açabilirsiniz. Bu sınırlar sayesinde 6 haneli rastgele bir PIN'i tek tek denemek pratikte mümkün değildir; ama 1234, 0000 veya doğum yılı gibi PIN'ler ilk denemelerde bulunur. Hangi PIN'lerin herkesçe seçildiğini en çok kullanılan şifreler yazısında görebilirsiniz.

Ekran kilidi aynı zamanda şifreleme anahtarıdır

Ekran kilidi yalnızca ekranı kapatan bir kapı değildir. Modern Android telefonlarda ve iPhone'larda depolamadaki verilerin şifresi, ekran kilidi girilince çözülür. Google'ın yedekleme sayfasına göre Google hesabınıza giden yedeklerin bir kısmı da ekran kilidi PIN'iniz, deseniniz veya şifrenizle uçtan uca şifrelenir; Google bu yüzden kaydırma yerine PIN, desen veya şifre kullanmanızı öneriyor. Yani zayıf bir ekran kilidi, hem telefondaki hem de yedekteki verilerin korumasını zayıflatır. Konunun ayrıntısı telefon şifreleme nedir yazısında.

Zor desen nasıl olmalı? Desen şifre önerileri

Desen kullanmaya devam etmek istiyorsanız aşağıdaki kurallar tahmin edilmesini zorlaştırır:

1. Uzun tutun: En az 7-8 nokta kullanın. Olasılıkların büyük kısmı uzun desenlerdedir.
2. Yön değiştirin ve kesişin: Çizgi birkaç kez geri dönsün, kendi üzerinden geçsin. Daha önce kullandığınız bir noktanın üzerinden geçerek uzaktaki bir noktaya bağlanmak kurallara uygundur ve deseni tahmin edilmesi zor hâle getirir.
3. Şekil çizmeyin: Harf, rakam, baş harfleriniz, kare, üçgen ve zikzak desenleri kullanmayın.
4. Hazır örnek kullanmayın: İnternette "desen şifre örnekleri zor" başlığıyla paylaşılan desenler, paylaşıldıkları anda deneme listelerine girer. Bu yüzden bu yazıda örnek desen vermiyoruz; kendi deseninizi kendiniz oluşturun.
5. Ekranı silin: Ekranı ara ara temizlemek, desen izinin okunmasını zorlaştırır.

Yine de bu kuralların hepsine uyan bir desen bile hızlı çizildiği için izlenmeye açıktır. Güvenliği gerçekten artırmak istiyorsanız 6 veya 8 haneli rastgele bir PIN'e geçin. PIN üretici aracımız rastgele bir PIN oluşturur ve isterseniz 1234 veya 1111 gibi kolay tahmin edilen kalıpları eler; ezberleyene kadar birkaç gün kullanmanız yeterlidir.

Telefon ekran kilidi nasıl değiştirilir?

Android'de ekran kilidi değiştirme

1. Telefonunuzun Ayarlar uygulamasını açın.
2. Güvenlik'e dokunun. Bu seçenek yoksa Ayarlar'ın arama kutusuna "ekran kilidi" yazın; menü adları üreticiye göre değişebilir.
3. Ekran kilidi'ne dokunun ve mevcut PIN'inizi, deseninizi veya şifrenizi girin.
4. Yeni kilit türünü seçin ve ekrandaki adımları izleyin.

Google'ın belirttiğine göre en az 6 haneli PIN kullanıyorsanız, Enter'a basmadan kilidi açan Kilit açmayı otomatik olarak onayla özelliğini de açabilirsiniz. Google bu özelliğin cihaz güvenliğini azaltabileceği uyarısını da yapıyor; güvenliği öne koyuyorsanız kapalı bırakın.

iPhone'da ekran kilidi (parola) değiştirme

1. Ayarlar'ı açın.
2. Face ID'li modellerde Face ID ve Parola'ya, Ana Ekran düğmeli modellerde Touch ID ve Parola'ya dokunun ve mevcut parolanızı girin.
3. Parolayı Değiştir'e dokunun.
4. Yeni parolayı girmeden önce Parola Seçenekleri'ne dokunarak Özel Sayısal Kod (daha uzun PIN) veya Özel Alfasayısal Kod (harf ve rakamlı parola) seçin.

Apple'a göre Face ID veya Touch ID açık olsa bile iPhone yeniden başlatıldığında, 48 saatten uzun süre kilidi açılmadığında veya art arda beş biyometrik deneme başarısız olduğunda parolanız istenir. Bu yüzden uzun bir parola seçmek günlük kullanımı sanıldığı kadar zorlaştırmaz.

Ekran kilidini unuttuysanız

Google'ın yardım sayfası açık konuşuyor: güncel Android sürümlerinde kilidini açamadığınız telefonu silmeniz gerekir. Bunun iki resmi yolu vardır: başka bir cihazdan Google'ın cihaz bulma hizmetiyle uzaktan silmek ya da telefonun güç ve ses düğmeleriyle üreticinin anlattığı şekilde sıfırlamak. Google hesabıyla "Deseni unuttum" seçeneği yalnızca Android 4.4 ve önceki sürümlerde vardı. Silme işleminden sonra, yedekleme sırasında kullandığınız PIN'i veya deseni biliyorsanız Google hesabınızdaki yedeği geri yükleyebilirsiniz. iPhone'da da unutulan parola için Apple, cihazı bilgisayarla veya kurtarma moduyla silip yedekten geri yüklemeyi anlatıyor.

"Formatsız desen kilidi kırma" vaat eden programlar ve servisler resmi değildir. Bunlar ya işe yaramaz ya da telefona veya bilgisayara zararlı yazılım bulaştırır. Verileriniz yedekliyse resmi sıfırlama yolu hem daha güvenli hem de daha hızlıdır.

Uygulamalara ayrıca kilit koymak istiyorsanız bu kilitlerin çoğu ekran kilidinizi kullanır; ayrıntılar uygulamaya şifre koyma rehberinde.

Kaynaklar: Android Yardım – Ekran kilidini ayarlama, Android Yardım – Android cihazınızın kilidini açamama, Android Yardım – Verileri yedekleme, Android Open Source Project – Gatekeeper (İngilizce), Apple – iPhone'da parola ayarlama, Apple Platform Security – Passcodes and passwords (İngilizce), Aviv ve diğerleri, Smudge Attacks on Smartphone Touch Screens, USENIX WOOT 2010 (İngilizce).