Kısaca cevap
Şifreler nerede saklanmalıdır sorusunun en iyi cevabı: güçlü bir ana parola ve iki adımlı doğrulamayla korunan bir şifre yöneticisi. Yalnızca size ait cihazlarda tarayıcının veya telefonun yerleşik şifre yöneticisi de uygundur. Kâğıda yazmak, evde güvenli bir yerde ve cihazdan ayrı tutulursa kabul edilebilir. Şifre ipucu yazacaksanız ipucu şifrenin bir parçasını ya da başkasının bilebileceği bir bilgiyi içermesin; yalnızca size bir şey hatırlatsın.
Bu sayfada
Şifreler nerede saklanmalıdır?
Her hesaba ayrı, uzun ve rastgele bir şifre kullanmak doğru olandır, ama bu kadar şifreyi ezberlemek mümkün değildir. Bu yüzden şifreler nerede saklanmalıdır sorusu güvenliğin tam ortasındadır. Yanlış yer seçimi, güçlü şifrelerin bütün faydasını ortadan kaldırabilir.
| Saklama yeri | Değerlendirme |
|---|---|
| Şifre yöneticisi (uygulama) | Önerilir. Şifreler şifrelenmiş bir kasada durur, cihazlar arasında eşitlenir, sahte sitede otomatik doldurmaz. |
| Tarayıcı / telefonun yerleşik yöneticisi | Kendi cihazınızda uygundur. Güvenliği cihazınızın ve hesabınızın güvenliği kadardır. |
| Kâğıt (evde, kilitli bir yerde) | Kabul edilebilir. Uzaktan çalınamaz; ama kaybolabilir, evdeki herkes görebilir. |
| Parolayla kilitli not | Geçici çözüm. Kilit parolası güçlüyse içerik korunur, ama şifre yöneticisinin kolaylıklarını sunmaz. |
| Düz not, ekran görüntüsü, e-posta, mesaj | Kullanmayın. Telefon veya hesap ele geçirilirse bütün şifreler tek seferde açığa çıkar. |
Birleşik Krallık Ulusal Siber Güvenlik Merkezi (NCSC), tarayıcıya şifre kaydetmenin kendi cihazlarınızda güvenli olduğunu, ama başkalarıyla ortak kullanılan bir cihazda asla yapılmaması gerektiğini söyler. Kurumun vurguladığı nokta şudur: Tarayıcıda saklanan şifreler, ancak cihazınız ve hesabınız kadar güvendedir. Bu yüzden güncellemeleri açık tutmak ve cihaz kilidini güçlü seçmek şarttır (NCSC, İngilizce).
Seçenekleri ayrıntılı karşılaştırmak için şifre yöneticisi nedir, nasıl seçilir yazısına bakabilirsiniz.
Şifreyi kâğıda yazmak güvenli mi?
Yıllarca "şifreyi asla bir yere yazmayın" denildi. Güncel yaklaşım daha gerçekçi: NCSC, şifreleri yazmanın güvenli biçimde yapılabileceğini, çünkü saldırganın kâğıda ulaşmak için fiziksel erişime ihtiyaç duyacağını belirtir. İnternetteki bir saldırgan dünyanın öbür ucundan sizin çekmecenizi açamaz.
Kâğıdı güvenli kılmak için:
- Cihazla aynı yerde tutmayın. Dizüstü bilgisayarın çantasındaki, cüzdandaki veya monitöre yapışık kâğıt, cihazla birlikte çalınır.
- Hangi hesaba ait olduğunu açıkça yazmayın. "Banka" yerine yalnızca sizin anlayacağınız bir kısaltma yeterlidir.
- Kurallara bakın. NCSC, bazı hizmetlerin (örneğin bazı bankaların) şifrenin yazılmasını kullanım koşullarında yasakladığını hatırlatır. Kart şifresi (PIN) kartla birlikte asla taşınmamalıdır.
- Kâğıda en önemli birkaç şifreyi yazın. Şifre yöneticisinin ana parolası, e-posta hesabınız ve yedek kurtarma kodlarınız için kâğıt iyi bir yedektir; yüzlerce şifreyi kâğıtta yönetmek ise pratik değildir.
Şifre ipucu nedir, neden risklidir?
Şifre ipucu, şifrenizi unuttuğunuzda size hatırlatmak için yazdığınız kısa bir nottur. Sorun şu ki ipucu genellikle şifreyi bilmeyen birinin de görebileceği bir yerde durur: oturum açma ekranında, bir kâğıtta veya bir hesabın kurtarma sayfasında. Kötü bir ipucu, şifreyi tahmin etmeyi çok kolaylaştırır.
Bu yüzden ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü'nün (NIST) dijital kimlik rehberi SP 800-63B-4, hizmetlerin kullanıcıya kimliği doğrulanmamış birinin görebileceği bir ipucu saklatmasını yasaklar. Aynı rehber, şifre belirlerken "ilk evcil hayvanınızın adı" gibi güvenlik soruları kullanılmasını da yasaklar (NIST SP 800-63B-4, İngilizce). Güvenlik sorularının neden zayıf olduğunu güvenlik soruları güvenli mi yazısında ayrıca anlatıyoruz.
Yine de bazı cihazlar ve uygulamalar ipucu alanı sunar. Bu alanı kullanacaksanız, ipucunu şifreyi bilmeyen birinin göreceğini varsayarak yazın.
Şifre ipucu nasıl yazılır?
İyi bir ipucunun tek görevi, sizin hafızanızı tetiklemektir; başkasına hiçbir şey anlatmamalıdır.
- Şifrenin kendisini veya bir parçasını yazmayın. İlk ve son harfler, "sonu 2024", karakter sayısı gibi bilgiler tahmini hızlandırır.
- Başkasının bilebileceği bilgiye dayanmayın. Evcil hayvan adı, tuttuğunuz takım, memleket, doğum tarihi sosyal medyadan veya çevrenizden öğrenilebilir.
- Şifrenin nerede olduğunu hatırlatın. "Yöneticide, ev klasörü" gibi bir ipucu, şifreyi hiç ele vermeden size nereye bakacağınızı söyler.
- Dolaylı bir anıya gönderme yapın. Parola cümlesi kullanıyorsanız, yalnızca sizin bildiğiniz bir olaya kısa bir gönderme yeterli olabilir. Ama kelimelerin kendisini yazmayın.
- İpucunu şifreyle aynı yerde tutmayın. Aynı kâğıtta hem ipucu hem şifre olması, ipucunu anlamsız kılar.
| Kötü ipucu | Neden kötü? | Daha iyi ipucu |
|---|---|---|
| Köpeğimin adı + doğum yılım | İki bilgi de çevrenizden veya sosyal medyadan bulunabilir. | Yöneticide kayıtlı |
| K...a2019! | Harfleri, yılı ve kalıbı verir. | Kâğıt, çekmecedeki mavi defter |
| Her zamanki şifrem | Aynı şifrenin başka yerlerde kullanıldığını ele verir. | (Ayrı ve rastgele bir şifre kullanın, ipucuna gerek kalmasın.) |
İpucunu yazdıktan sonra kendinize şu soruyu sorun: Bu ipucunu yakın bir arkadaşım veya sosyal medya hesaplarımı inceleyen biri okusa, şifremi tahmin etmesi kolaylaşır mı? Cevap evetse ipucunu değiştirin. Şifreyi değiştirdiğinizde ipucunu da güncelleyin; eski şifreye ait bir ipucu hem işe yaramaz hem de o şifreyi başka bir yerde kullanıyorsanız onu ele verebilir.
En sağlam çözüm, ipucuna ihtiyaç duymamaktır: Ezberlemeniz gereken birkaç şifre için akılda kalır parola üreticisiyle kelimelerden oluşan bir parola cümlesi seçin, geri kalanını rastgele şifre üreticiyle oluşturup şifre yöneticisine kaydedin.
Macbook şifre ipucu: Mac'te ipucu ekleme ve gösterme
Mac, oturum açma parolası için isteğe bağlı bir ipucu tutar. Apple'ın Türkçe destek sayfasına göre ipucu, parolayı üç kez arka arkaya yanlış girdiğinizde veya oturum açma penceresindeki parola alanında soru işaretini tıkladığınızda görünür.
İpucu eklemek veya değiştirmek için (macOS'un güncel sürümlerinde):
- Elma menüsü > Sistem Ayarları'nı açın ve kenar çubuğunda Kullanıcılar ve Gruplar'ı seçin.
- Kullanıcı adınızın yanındaki bilgi simgesini tıklayın, ardından Değiştir'i seçin.
- Eski parolanızı, yeni parolanızı ve doğrulamasını girin; ardından parola ipucunu yazıp "Parolayı Değiştir"i tıklayın.
İpucu yalnızca parola değiştirilirken girilir. İpuçlarının oturum açma ekranında gösterilip gösterilmeyeceğini ise Sistem Ayarları'ndaki Kilitli Ekran bölümünde bulunan "Parola ipuçlarını göster" seçeneği belirler. Bilgisayarınız ortak bir ortamda duruyorsa bu seçeneği kapalı tutmak, ipucunun başkalarına görünmesini engeller.
Kaynak: Apple Destek, Mac'te parola ipucu ekleme ve Kilitli Ekran ayarları.
Windows şifre ipucu ve güvenlik soruları
Windows'ta ne göreceğiniz, hangi hesap türüyle oturum açtığınıza bağlıdır:
- Microsoft hesabı: Parolayı unuttuğunuzda sıfırlama, Microsoft hesabının kurtarma adımlarıyla (e-posta veya telefona gelen kodla) yapılır.
- Yerel hesap: Microsoft'un destek sayfasına göre, oturum açma ekranından sıfırlama için hesap oluşturulurken belirlenen güvenlik soruları yanıtlanır.
Yerel hesap kurarken bir ipucu veya güvenlik sorusu belirlediyseniz, yukarıdaki kuralları burada da uygulayın: Cevapları gerçek bilgilerle vermek zorunda değilsiniz. Yalnızca sizin bildiğiniz, tahmin edilemez cevaplar seçip bunları şifre yöneticisine kaydedebilirsiniz. Parolayı zaten unuttuysanız Windows'ta unutulan parolayı sıfırlama yazısındaki adımları izleyin.
iPhone Notlar ve diğer uygulamalardaki ipucu alanı
Bazı uygulamalar da kendi parolaları için ipucu ister. Örneğin iPhone'daki Notlar uygulamasında cihaz parolası yerine ayrı bir notlar parolası oluşturursanız, Apple sizden bir parola ipucu belirlemenizi ister. Bu parolayı unutursanız Apple kilitli notlarınıza erişmenize yardım edemez; ipucu bu yüzden önemlidir, ama yine şifreyi ele vermemelidir. Notları kilitleme adımlarını şifreli not tutma yazısında anlatıyoruz.
Şifre yöneticisinin ana parolası için ipucu yazmayın ve bu parolayı başka hiçbir yerde kullanmayın. Unutma ihtimaline karşı en güvenli yedek, evde güvenli bir yerde duran bir kâğıt ve yöneticinin sunduğu resmi kurtarma yöntemleridir.
Sık sorulan sorular
Şifreler nerede saklanmalıdır?
En güvenli ve pratik yer, ana parolası güçlü ve iki adımlı doğrulaması açık bir şifre yöneticisidir. Yalnızca size ait cihazlarda tarayıcının veya telefonun yerleşik şifre yöneticisi de uygundur. Kâğıda yazacaksanız cihazla aynı yerde tutmayın ve evde güvenli bir yerde saklayın. Şifreleri telefonun not uygulamasında düz metin olarak, ekran görüntüsünde, e-postada veya mesajlaşma uygulamasında saklamayın.
Şifre ipucu nasıl yazılır?
İpucu şifrenin kendisini, bir parçasını veya başkasının bilebileceği bir bilgiyi içermemeli; yalnızca sizin anlayacağınız bir anıyı ya da şifrenin nerede kayıtlı olduğunu hatırlatmalıdır. Örneğin "yöneticide, iş klasörü" veya yalnızca sizin bildiğiniz bir olaya yapılan dolaylı gönderme iyi ipuçlarıdır. "Köpeğimin adı ve doğum yılım" gibi ipuçları şifreyi neredeyse ele verir.
Şifreyi kâğıda yazmak güvenli mi?
Doğru yapılırsa kabul edilebilir. Birleşik Krallık Ulusal Siber Güvenlik Merkezi (NCSC), saldırganın kâğıda ulaşmak için fiziksel erişime ihtiyaç duyacağını belirterek şifreleri yazmanın güvenli şekilde yapılabileceğini söyler. Kâğıdı cihazın yanında, cüzdanda veya monitöre yapışık tutmayın; bazı bankaların şifrenin yazılmasını sözleşmeyle yasakladığını da unutmayın.
Macbook şifre ipucu nasıl görülür?
Mac'in oturum açma penceresinde parolayı üç kez arka arkaya yanlış girerseniz veya parola alanındaki soru işaretini tıklarsanız, hesabınız için bir ipucu belirlediyseniz ipucu görünür. Bunun için Sistem Ayarları'ndaki Kilitli Ekran bölümünde "Parola ipuçlarını göster" seçeneğinin açık olması gerekir.
Windows şifre ipucu nerede görünür?
Microsoft hesabıyla oturum açıyorsanız parolanızı unuttuğunuzda Microsoft hesabı kurtarma adımlarını izlersiniz. Yerel (çevrimdışı) hesaplarda ise Microsoft'un destek sayfasına göre hesap oluşturulurken belirlenen güvenlik soruları yanıtlanarak parola sıfırlanır. Kurulumda size ipucu veya güvenlik sorusu sorulduysa, cevapları şifreyi tahmin ettirmeyecek biçimde seçin.
