Adil Çekiliş ve Kura Nasıl Yapılır?

Adil çekiliş ne demek?

Bir çekilişin adil sayılması için üç şart gerekir. Birincisi, her geçerli katılımcının kazanma olasılığı eşit olmalıdır. İkincisi, sonuç çekilişten önce kimse tarafından bilinmemeli ve etkilenmemelidir. Üçüncüsü, dışarıdan bakan biri bu iki şartın sağlandığını görebilmelidir.

Çoğu tartışma üçüncü şarttan çıkar. Kazananı gerçekten rastgele seçmiş olabilirsiniz, ama liste çekilişten önce paylaşılmadıysa ya da kurallar sonradan değiştiyse katılımcılar bunu doğrulayamaz. Aşağıdaki adımlar, sonucu herkesin kontrol edebileceği bir çekiliş kurmanız için hazırlandı.

Adım 1: Kuralları çekilişten önce yazın

Kurallar kampanya başlarken, gönderinin veya duyurunun kendisinde yer almalıdır. En az şunları belirtin:

• Katılım şartı: Yorum yapmak, form doldurmak, bir listeye adını yazdırmak gibi. Birden fazla katılım hakkı olup olmadığını açıkça yazın.
• Başlangıç ve bitiş zamanı: Tarih ve saatiyle. "Cuma akşamı" gibi belirsiz ifadeler tartışma çıkarır.
• Kazanan ve yedek sayısı: Örneğin 3 asil ve 3 yedek.
• Geçersiz sayılacak katılımlar: Aynı kişinin tekrar eden yorumları, şartları taşımayan hesaplar vb. Bu ölçütleri önceden yazmazsanız listeyi temizlerken yaptığınız her çıkarma keyfi görünür.
• Kazananın ne kadar sürede dönüş yapması gerektiği ve dönmezse yedeğe geçileceği.
• Sonucun nerede ve ne zaman açıklanacağı.

Adım 2: Katılımcı listesini dondurun ve numaralandırın

Bitiş saati geldiğinde katılımları kesinleştirin. Sosyal medyada yorumlar gönderi silinene kadar gelmeye devam eder; bu yüzden bitiş anındaki listeyi ekran görüntüsü veya ekran kaydıyla belgeleyin.

Ardından önceden duyurduğunuz ölçütlere göre geçersiz katılımları çıkarın ve kalanları 1'den başlayarak numaralandırın. Sıralama ölçütü de belli olsun: yorum zamanı, form gönderim sırası ya da alfabetik sıra. Numaralı listeyi çekilişten önce katılımcılarla paylaşın; böylece herkes kendi numarasını görür.

İsteğe bağlı: Listeyi SHA-256 ile mühürleyin

Kişisel bilgiler nedeniyle listenin tamamını yayımlayamıyorsanız bile listenin değişmediğini kanıtlayabilirsiniz. Listeyi bir metin dosyası olarak kaydedin, hash hesaplama aracında dosyayı seçip SHA-256 değerini alın ve bu 64 karakterlik değeri çekilişten önce duyurun. Çekilişten sonra birisi itiraz ederse dosyayı gösterirsiniz; dosyada tek bir karakter bile değişmiş olsaydı özet tutmazdı. Örneğin şu üç satırlık listenin (her satır sonunda satır başı karakteriyle, UTF-8):

1 @kullanici_a
2 @kullanici_b
3 @kullanici_c

SHA-256 değeri 8610f9e93d62f4be05599350390268bee90a3a0718aa32a1f694167d78236b80'dir. Bunun neden işe yaradığını SHA-256 nedir? yazısında anlattık.

Adım 3: Kazananı gerçekten rastgele seçin

Numaralı listeniz varsa kura çekimi en basit hâline iner: 1 ile katılımcı sayısı arasında, kazanan ve yedek sayısı kadar tekrarsız rastgele sayı üretmek. Rastgele Sayı Üretici bunu tarayıcınızda, kriptografik rastgelelik kaynağıyla ve her sayıya eşit olasılık vererek yapar; asil ve yedeklerin nasıl ayrılacağını da o sayfada örnekle anlattık. Numaralandırmak yerine doğrudan isim listesiyle çalışmak isterseniz listeden rastgele isim seçme yöntemlerine bakabilirsiniz.

Kaçınmanız gereken yöntemler:

• "Gözü kapalı ekranda bir yere dokunmak": Ekranın ortasındaki yorumlar kenardakilerden daha kolay seçilir; eşit şans yoktur.
• "İlk / son yorum" ya da "saat kaçta paylaşıldıysa o numara": Tahmin edilebilir; bu kuralı bilen katılımcı sonucu etkileyebilir.
• Tekrarlı seçim: Aynı numara iki kez gelebilir. Çekilişte tekrarsız seçimi açık tutun.

Kâğıtla kura çekiyorsanız kâğıtların boyutu ve katlanışı aynı olsun, torba iyice karıştırılsın ve çekimi herkes görebilsin. Takımları bölmek gibi grup kuraları için Rastgele Takım Oluşturucu daha pratiktir.

Adım 4: Belgeleyin ve duyurun

Seçimi canlı yayında yapın veya ekran kaydı alın. Kayıtta numaralı liste, ayarlar (aralık, adet, tekrarsız seçenek) ve sonuç birlikte görünsün. Sonucu kurallarda söylediğiniz kanaldan ve saatte açıklayın; kazananın numarasını ve listedeki karşılığını birlikte yazın. Kazanan belirlediğiniz sürede dönüş yapmazsa sırayla yedeğe geçin ve bunu da duyurun.

Çekilişi "beğenmediğiniz için" yeniden yapmayın. Tek bir tekrar bile, sonucun istenene göre seçildiği şüphesini doğurur. Teknik bir sorun çıkarsa bunu açıkça duyurun ve baştan, kayıt altında yapın.

Instagram çekiliş nasıl yapılır?

Instagram'da yorumlardan çekiliş yaparken yukarıdaki adımlar aynen geçerlidir; birkaç platforma özgü nokta vardır:

• Instagram'ın promosyon kurallarına göre çekilişin yasalara uygun yürütülmesinden düzenleyen sorumludur. Duyuruda, çekilişin Instagram tarafından desteklenmediğini, yönetilmediğini ve Instagram ile ilişkili olmadığını belirtmeniz gerekir.
• Aynı kurallar içeriklerin yanlış etiketlenmesini veya katılımcıları yanlış etiketlemeye teşvik etmeyi yasaklar.
• "Arkadaşını etiketle" şartı koyduysanız tek yorumda kaç etiket gerektiğini ve aynı kişinin birden fazla yorumunun kaç hak sayılacağını önceden yazın.
• Yorumları elle listeleyecekseniz bitiş anının ekran kaydını alın. Çekiliş uygulamalarına Instagram hesabınızla giriş izni verecekseniz hangi yetkileri istediklerine dikkat edin; hesabınızın şifresini hiçbir çekiliş sitesine yazmayın.

Çekiliş için izin gerekir mi? Yasal çerçeve

Türkiye'de karşılığı nakit olmayan piyango ve çekilişler, Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü'nün "Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmelik" hükümlerine tabidir. Yönetmeliğin metnine göre öne çıkan noktalar şunlardır:

• İzin başvurusu, gerekli belgelerle birlikte kampanyanın başlama tarihinden en geç 15 gün önce yapılır.
• Çekiliş, düzenleyenin yetkililerinden oluşan bir heyet tarafından noter huzurunda ve izin yazısında belirtilen usule göre yapılır; kazananlar noterce onaylanan tutanakla belirlenir.
• Ticari amaçlı çekilişlerde, asıl talihli sayısını geçmemek üzere yedek talihli belirlenmesi esastır.
• İlan ve reklamlarda 18 yaşından küçüklerin katılamayacağı ve kazansalar bile ikramiyenin teslim edilmeyeceği belirtilir.

Yönetmelik bazı düzenlemeleri kapsam dışında tutar. Örneğin bir hak veya hizmetten yararlanacakların seçimine ya da sıralamasına yönelik, ikramiye taahhüdü içermeyen kuralar; derneklerin, okul aile birliklerinin veya kamu kurumlarının bir toplantıda yalnızca katılanlar arasında düzenleyip toplantı içinde bitirdiği çekilişler ve ödül değeri yönetmelikte belirtilen düşük eşiğin altında kalan düzenlemeler bunlardandır. Sınıfta sunum sırası belirlemek veya arkadaşlar arasında takım kurmak bu tür bir iştir.

Markanızın ürününü tanıtmak için ödüllü bir sosyal medya çekilişi planlıyorsanız başvuru ve istisnalar hakkında güncel bilgiyi Milli Piyango İdaresi'nin resmi sitesinden alın ya da bir hukukçuya danışın. Bu bölüm hukuki görüş değildir; rastgele sayı üretici gibi araçlar da izne tabi bir çekilişte noter huzurundaki çekilişin yerine geçmez.

Sahte çekiliş dolandırıcılığına dikkat

Çekilişler dolandırıcıların da sevdiği bir konudur. Bilinen markaların veya ünlü hesapların adını taklit eden sayfalar "çekilişi kazandınız" mesajı gönderip ödülü teslim etmek için kargo ücreti, kart bilgisi ya da telefonunuza gelen doğrulama kodunu ister. Bu kodu veren kişi çoğu zaman hesabını kaptırır.

• Kazananı yalnızca çekilişi düzenleyen asıl hesap, duyurduğu kanaldan açıklar. Hesap adını, doğrulama işaretini ve hesabın geçmişini kontrol edin.
• Ödül için ödeme, kart bilgisi veya şifre isteyen çekiliş gerçek değildir.
• Size gelen doğrulama kodlarını kimseyle paylaşmayın.

Bu tür tuzakların nasıl kurulduğunu sosyal mühendislik ve şifre güvenliği yazısında ayrıntılı anlattık.

Çekiliş düzenleyenler için kısa kontrol listesi