Kredi Kartı ve Banka Kartı Şifresi (PIN) Nasıl Seçilir?

Banka kartı şifresi kaç haneli olur?

ATM'de ve POS cihazında kullandığınız kart şifresine PIN (kişisel kimlik numarası) denir. Türkiye'de kart şifresi genellikle 4 hanelidir. Garanti BBVA'nın Bonus kart sayfası şifreyi "4 rakamdan oluşan" bir PIN olarak tanımlar; İş Bankası'nın kart hizmetleri sayfası da işlemler için 4 haneli PIN gerektiğini belirtir. Kredi kartı, banka kartı (hesabınıza bağlı kart) ve ön ödemeli kartlarda mantık aynıdır.

Dört rakamla yalnızca 10.000 farklı şifre yazılabilir. Buna rağmen kart şifresi işe yarar, çünkü deneme sayısı çok sınırlıdır: kartı çalan biri birkaç yanlış denemeden sonra şifreyi kilitler. Rastgele seçilmiş bir PIN'i 3 denemede tahmin etme şansı 10.000'de 3'tür. Ama PIN doğum yılınızsa bu hesap geçersiz olur; kartla birlikte kimliğinizi de çalan biri onu ilk denemede yazar.

Kart şifresi nasıl olmalıdır?

Bankaların verdiği öneriler aynı noktada birleşiyor. Bonus sayfası şifrenin sizin için hatırlaması kolay, başkaları için tahmin edilmesi zor rakamlardan seçilmesini ve telefon numarası parçaları ya da doğum tarihi gibi kolay tahmin edilen kombinasyonlardan kaçınılmasını ister. İş Bankası da telefon numarası parçası, doğum tarihi ve 9999, 9876, 1234 gibi PIN'lerin kullanılmamasını söyler. Bunlara göre iyi bir kart şifresi:

• Kişisel sayı içermez: doğum günü ve yılı (1985, 0312), çocuğunuzun doğum yılı, evlilik yıl dönümü, plaka, kapı numarası, T.C. kimlik veya telefon numarasının son dört hanesi.
• Kalıp içermez: 1234, 4321, 1111, 0000, 1212, 2580 (tuş takımında dikey çizgi) gibi PIN'ler herkesin ilk denediği sayılardır. Neden bu kadar yaygın olduklarını en çok kullanılan şifreler yazısında anlatıyoruz.
• Yıl gibi görünmez: 19 veya 20 ile başlayan dört haneli sayılar yıl olarak tahmin edilmeye çok açıktır.
• Başka yerde kullanılmaz: telefon ekran kilidi, SIM kart PIN'i ve internet bankacılığı şifreniz kart şifrenizden farklı olmalı.
• Her kartta farklıdır: tek bir PIN'in görülmesi bütün kartlarınızı açmamalı.

Rastgele kart şifresi oluşturma

İnsanların "rastgele" diye seçtiği sayılar genellikle rastgele değildir; akla ilk gelen sayılar herkes için benzerdir. En kolay yol, seçimi bir araca bırakmaktır:

1. PIN üretici sayfasını açın ve hane sayısını 4'e çekin (araç 4 ile 12 hane arasında çalışır).
2. "Tahmin edilmesi kolay PIN'leri ele" seçeneğini açık bırakın. Araç 1234, 0000, 1212 gibi sık kullanılan PIN'leri, tekrar ve ardışık dizileri ve yıl gibi görünen sayıları üretmez.
3. Üretilen PIN'lerden birini seçin ve bankanızın şifre belirleme ekranında kullanın. Araç tarayıcınızda çalışır; ürettiği sayılar hiçbir yere gönderilmez.

Rastgele bir PIN'i ezberlemenin püf noktalarını PIN üretici sayfasının alt bölümünde bulabilirsiniz. Kısaca: birkaç gün boyunca bilerek kullanın, parmaklarınız tuş takımındaki hareketi öğrenir.

Kredi kartı şifresi nasıl alınır ve değiştirilir?

Yeni kartınızın şifresini kartı teslim aldıktan sonra belirlersiniz. Yollar bankaya göre değişir; iki bankanın resmi sayfasından örnek:

• Ziraat Bankası: Kart şifresi ATM'lerden, internet şubesinden, Ziraat Mobil ve Bankkart Mobil uygulamalarından veya müşteri iletişim merkezini arayarak oluşturulabilir; ayrıca belirli bir biçimde 4757'ye SMS göndererek şifre alınabilir.
• Garanti BBVA: Mobil uygulamada Hesap ve Kart menüsünden kart ayarlarına, internet bankacılığında kart şifre işlemine gidilerek, BonusFlaş uygulamasından, çağrı merkezinden, ATM'den ya da 3340'a SMS göndererek şifre alınabilir.

SMS ile şifre almanın mesaj biçimi bankaya göre değişir; biçimi yalnızca bankanızın resmi sitesinden öğrenin. İş Bankası, kartla birlikte verilen geçici şifrenin hemen değiştirilmesini ister; size geçici şifre verildiyse ilk iş onu kendi seçtiğiniz rastgele şifreyle değiştirin.

Kaynaklar: Ziraat Bankası, Garanti BBVA, Bonus, İş Bankası.

Banka kartı şifresi değiştirme ne zaman gerekir?

Kart şifresini belirli aralıklarla değiştirmek zorunda değilsiniz, ama şu durumlarda beklemeyin:

• Şifrenizi biri gördüyse veya bir satıcıya, tanıdığınıza söylediyseniz.
• Kartınızı başkasının POS'a girmesine izin verdiyseniz ve şifreyi yüksek sesle söylediyseniz.
• ATM'de kart yuvası veya tuş takımı olağan dışı göründüyse ve yine de işlem yaptıysanız.
• Şifreyi telefonda "banka görevlisi" olduğunu söyleyen birine tuşladıysanız. Bu durumda önce bankanızı arayın, sonra şifreyi değiştirin.

Kredi kartı şifresini 3 kere yanlış girdim: ne olur?

Bonus sayfasına göre şifre üst üste 3 kez yanlış girilirse kartın şifresi kullanıma kapatılır. İş Bankası da 3 hatalı denemede PIN'in bloke olduğunu belirtir. Bu, kartınızın iptal edildiği anlamına gelmez; yalnızca şifreyle yapılan işlemler durur.

Blokeyi kaldırmanın yolu genellikle yeni şifre almaktır. Garanti BBVA'da bunun için çağrı merkezini arayabilir ya da mobil uygulama, internet bankacılığı veya SMS üzerinden yeni şifre alabilirsiniz. İş Bankası'nda şifre chip&PIN destekli ATM'de değiştirildikten sonra, kartın ilk POS veya ATM kullanımında yeniden etkinleşir. Kendi bankanızın yöntemini bankanızın resmi sayfasından kontrol edin.

Şifreyi yanlış girmediğiniz halde bloke uyarısı alıyorsanız ya da kartınız elinizde değilken bankadan "şifre hatalı" bildirimi geliyorsa, biri kartınızı kullanmaya çalışıyor olabilir. Bankanızı kartın arkasındaki veya resmi sitesindeki numaradan hemen arayın ve kartı kullanıma kapattırın.

ATM ve POS'ta kart şifresini nasıl korursunuz?

Kart şifresi çoğu zaman tahmin edilerek değil, görülerek çalınır. Türkiye Bankalar Birliği'nin (TBB) dolandırıcılık rehberi, ATM'lere takılan kopyalama aparatlarını, tuş takımına yönelik gizli kameraları ve kartı ATM'de sıkıştırıp "yardım etmek" isteyen kişileri anlatır. TBB'nin önerileri:

• ATM'de şifrenizi elinizle gizleyerek girin ve kimseye göstermeyin.
• Kart yuvası veya tuş takımı hasarlı, kurcalanmış ya da farklı bir aparat takılı görünen ATM'yi kullanmayın.
• Kartınız sıkışırsa size yardım etmek isteyen kişilerden yardım almayın; banka görevlisine veya çağrı merkezine başvurun ve bilgi alana kadar ATM'nin başından ayrılmayın.
• POS'ta şifrenizi kendiniz girin, kimseyle paylaşmayın; kartınızı satıcıya verip işlemi onun yapmasına izin vermeyin.

Bankanız sizi arayarak kart şifrenizi istemez. Kart aidatı iadesi, sigorta iptali veya kampanya bahanesiyle arayıp şifre isteyenler dolandırıcıdır; bu senaryoları sosyal mühendislik yazımızda ayrıntılı anlatıyoruz.

Kart şifresi, CVV ve internet şifresi: hangisi ne işe yarar?

TBB, kart numarası, son kullanma tarihi ve güvenlik kodunun da kişiye özel olduğunu, güvenmediğiniz sitelerde kullanılmamasını ve internet alışverişlerinde sanal kart tercih edilmesini öneriyor. TBB'nin uyarısına göre sahte bankacılık sitelerinde, gerçek girişte istenmeyen kart numarası ve CVV2 gibi bilgiler sıkça istenir; giriş ekranında bunları soran bir sayfaya bilgi yazmayın. SMS kodlarının nasıl çalıştığını tek kullanımlık şifre (OTP) yazısında, internet bankacılığı şifresi seçimini internet bankacılığı şifresi nasıl olmalı rehberinde bulabilirsiniz.

Bankacılık düzenlemeleri de bu ayrımı korur: BDDK'nın elektronik bankacılık yönetmeliğine göre kart PIN'i, şifre sıfırlama gibi sınırlı istisnalar dışında internet ve mobil bankacılıkta şifre yerine kullanılamaz. Siz de iki şifreyi birbirinden bağımsız tutun.