Kısaca cevap
Şifreli mesaj yazmak için karşınızdakiyle bir yöntem ve anahtar üzerinde anlaşır, mesajın harflerini bu kurala göre değiştirirsiniz. En bilinen basit şifreleme yöntemleri ters yazma, harf yerine sayı yazma, Sezar, Atbash ve Vigenère şifreleridir. Bunlar oyun, bulmaca ve eğitim için eğlencelidir ama kolayca çözülür. Gerçekten gizli kalması gereken mesajlar için uçtan uca şifreleme kullanan uygulamaları tercih edin.
Bu sayfada
Şifreli mesaj nasıl yazılır?
Her şifreli mesajın üç parçası vardır: asıl mesaj (düz metin), onu değiştiren yöntem ve yöntemi size özel kılan anahtar. Örneğin "harfleri alfabede ileri kaydır" yöntemdir, "3 harf" ise anahtardır. Mesajı alan kişi yöntemi ve anahtarı bildiği sürece metni geri çevirebilir.
Arkadaşınızla şifreli mesaj oluşturmaya başlamadan önce şunlarda anlaşın:
- Yöntem: Aşağıdaki listeden birini seçin.
- Alfabe: 29 harfli Türk alfabesini (A B C Ç D E F G Ğ H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z) mi, İngiliz alfabesini mi kullanacaksınız? İkisi farklı sonuç verir.
- Anahtar: Yöntem anahtar kullanıyorsa, anahtarı yüz yüze ya da mesajdan ayrı bir yolla paylaşın. Anahtarı mesajın altına yazmak, kilidin üstünde anahtar bırakmak gibidir.
- Boşluk ve noktalama: Olduğu gibi mi kalacak, yoksa harfleri beşerli gruplara mı böleceksiniz? Boşlukları kaldırmak kelime uzunluklarını gizleyerek çözmeyi biraz zorlaştırır.
İlk mesajdan önce kısa bir deneme yapın: bir kelimeyi şifreleyip karşı tarafın çözebildiğinden emin olun.
Basit şifreleme yöntemleri: aynı mesajın 6 hâli
Aşağıdaki tabloda "YARIN SAAT ONDA" mesajı farklı yöntemlerle yazılmıştır. Örnekler Türk alfabesiyle, çalıştırılan kodla üretilmiştir.
| Yöntem | Anahtar | Sonuç | Zorluk |
|---|---|---|---|
| Kelimeleri ters yazma | Yok | NIRAY TAAS ADNO | Çok kolay |
| Harf yerine sıra numarası | Yok | 28-1-21-11-17 22-1-1-24 18-17-5-1 | Çok kolay |
| Atbash (alfabeyi ters çevirme) | Yok | BZĞÖJ GZZE İJUZ | Kolay |
| Sezar şifresi | 3 kaydırma | BÇTKP UÇÇV RPGÇ | Kolay |
| Vigenère şifresi | KALEM | İAEMC EALZ ÇADL | Orta |
| Gizli yazı (akrostiş) | Yok | Mesaj, masum görünen bir metnin satır başlarına saklanır | Değişir |
1. Ters yazma
Her kelimeyi sondan başa yazarsınız: "YARIN" kelimesi "NIRAY" olur. İsterseniz bütün cümleyi de ters çevirebilirsiniz ("ADNO TAAS NIRAY"). En hızlı yöntemdir ama bir aynaya ya da iki saniyelik bir bakışa dayanamaz.
2. Harf yerine sayı yazma
Her harfin yerine alfabedeki sırasını yazarsınız. Türk alfabesinde sıra şöyledir:
A=1 B=2 C=3 Ç=4 D=5 E=6 F=7 G=8 Ğ=9 H=10 I=11 İ=12 J=13 K=14 L=15 M=16 N=17 O=18 Ö=19 P=20 R=21 S=22 Ş=23 T=24 U=25 Ü=26 V=27 Y=28 Z=29
Harfleri tire, kelimeleri boşlukla ayırın. İngilizce kaynaklardaki tablolar 26 harfe göre hazırlandığı için orada D harfi 4, Z harfi 26 numaradır; Türk alfabesinde Ç'den sonraki bütün harflerin numarası farklıdır. İki tarafın aynı tabloyu kullandığından emin olun.
3. Atbash
Alfabeyi aynadaki gibi ters çevirirsiniz: A↔Z, B↔Y, C↔V. Türk alfabesinde ortadaki L harfi yerinde kalır. Tablo ve örnekler için Atbash şifreleme yazısına bakın.
4. Sezar şifresi
Her harfi alfabede belirli sayıda ileri kaydırırsınız; 3 kaydırmada A, Ç olur. Kaydırma sayısı anahtardır. Türk alfabesiyle tam tablo, çözme yöntemi ve kod Sezar şifrelemesi yazısında.
5. Vigenère şifresi
Kaydırma miktarı bir anahtar kelimeye göre harften harfe değişir. Aynı harf farklı yerlerde farklı harflere dönüştüğü için elle çözmek diğerlerinden zordur. Adım adım örnek için Vigenère şifrelemesi yazısını okuyun.
6. Gizli yazı: mesajı saklamak
Buraya kadarki yöntemler mesajı okunmaz hâle getirir ama bir şifreli mesaj olduğu gözden kaçmaz. Başka bir yaklaşım, mesajın varlığını saklamaktır. Buna steganografi denir. En bilinen oyun örneği akrostiştir: her satırın ilk harfi alt alta okunduğunda gizli kelime çıkar. Örneğin beş satırlık bir kartpostalda satırları "Yaz geldi", "Artık denize gidiyoruz", "Rüzgâr serin", "Işıklar çok güzel", "Nasılsın?" diye başlatırsanız ilk harfler "YARIN" olur. Kimin neyi aradığını bilen biri için bu da kolayca çözülür.
Şifreli mesaj oyunu için fikirler
Basit şifreler, çocuklarla ve arkadaş gruplarıyla oynanan oyunlar için çok uygundur. Birkaç fikir:
- Hazine avı: Her ipucunu bir öncekinden biraz daha zor bir yöntemle yazın. İlk ipucu ters yazılmış, ikincisi harf-sayı, üçüncüsü Atbash, sonuncusu Sezar olabilir.
- Şifre çarkı: İki karton daireye Türk alfabesini yazın ve ortadan bir raptiyeyle birleştirin. İç daireyi çevirmek Sezar anahtarını değiştirir; aynı çarkla hem şifreler hem çözersiniz.
- Anahtar kelime yarışması: Bir takım Vigenère ile kısa bir mesaj yazar, anahtarın kaç harfli olduğunu ipucu olarak verir. Diğer takım anahtarı tahmin etmeye çalışır.
- Kendi alfabenizi çizin: Harflerin yerine şekiller kullanın. Bu da bir yerine koyma şifresidir; harf sıklıklarına bakan biri onu da çözebilir, ama oyun için eğlencelidir.
Şifreleme teknikleri: klasikten moderne
Yukarıdaki yöntemler, şifrelemenin iki klasik tekniğine dayanır. Yerine koymada her harf başka bir harfle değiştirilir (Sezar, Atbash, Vigenère). Yer değiştirmede harfler aynı kalır ama sıraları karıştırılır (ters yazma bunun en basit örneğidir).
Bugün bankacılıkta, mesajlaşmada ve web sitelerinde kullanılan modern şifreleme ise çok farklı çalışır:
- Simetrik şifreleme: Şifreleme ve çözme için aynı gizli anahtar kullanılır; AES bunun en yaygın örneğidir; AES anahtarı 128, 192 veya 256 bit uzunluğundadır.
- Asimetrik şifreleme: Herkese açık bir anahtarla şifrelenen mesajı yalnızca özel anahtarın sahibi çözebilir. Bu sayede anahtarı önceden yüz yüze paylaşmak gerekmez.
Klasik şifrelerle modern şifreleme arasındaki temel fark, olası anahtar sayısı ve kalıpların gizlenmesidir. Sezar şifresinin yalnızca 28 anahtarı vardır ve harf sıklıklarını korur; AES-128'in ise 2128 olası anahtarı vardır ve doğru kullanıldığında dilin harf sıklıkları gibi kalıplar şifreli metne yansımaz.
Base64 ve Mors alfabesi şifreleme değildir. İkisi de herkesin bildiği, anahtarsız kodlamalardır; bir metni Base64'e çevirmek onu gizlemez. Bir mesajı bunlarla yazmak, onu yalnızca farklı bir alfabeyle yazmak gibidir.
Bu yöntemler neden gerçek gizlilik sağlamaz?
Ters yazma, harf-sayı, Atbash, Sezar ve Vigenère yöntemlerinin hepsi yüzyıllar önce çözülmüştür. İnternette bu şifreleri saniyeler içinde otomatik çözen araçlar vardır. Yani:
- Şifrelerinizi, banka bilgilerinizi, kimlik numaranızı veya özel yazışmalarınızı bu yöntemlerle "gizlemeyin".
- Bir şifreyi kâğıda Sezar ya da Atbash ile yazmak onu korumaz; kayıtlı şifreleriniz için bir şifre yöneticisi kullanın, kişisel notlarınızı da şifre korumalı bir not uygulamasında tutun.
- Kendi şifre yönteminizi uydurmak da işe yaramaz. Uzmanların yıllarca incelediği algoritmalar bile zaman zaman zayıf bulunur; bir kişinin evde tasarladığı yöntem genellikle frekans analiziyle kısa sürede çözülür.
Gerçekten gizli mesaj göndermek için ne kullanmalı?
Mesajınızın yalnızca karşı tarafça okunmasını istiyorsanız kendi şifrenizi değil, uçtan uca şifreleme kullanan bir uygulamayı tercih edin. WhatsApp ve Signal gibi uygulamalarda mesajlar gönderen cihazda şifrelenir ve yalnızca alıcının cihazında çözülür; aradaki sunucular içeriği okuyamaz. Nasıl çalıştığını ve güvenlik kodunun nasıl doğrulanacağını Uçtan uca şifreleme nedir? yazısında anlatıyoruz.
E-posta için durum farklıdır: yaygın e-posta hizmetleri iletileri uçtan uca şifrelemez. E-postanızın içeriğini yalnızca alıcının okuyabilmesini istiyorsanız PGP şifreleme gibi ek bir yöntem gerekir.
Hangi yöntemi kullanırsanız kullanın, hesabınızın kendisi ele geçirilirse şifreleme sizi korumaz. Mesajlaşma ve e-posta hesaplarınızda güçlü, benzersiz bir şifre kullanın (şifre üretici bu iş için hazır) ve iki adımlı doğrulamayı açın.
Sık sorulan sorular
Şifreli mesaj nasıl yazılır?
Önce mesajı alacak kişiyle bir yöntem ve gerekiyorsa bir anahtar üzerinde anlaşırsınız; örneğin Sezar şifresi ve 3 kaydırma. Sonra mesajınızın her harfini bu kurala göre değiştirirsiniz. Karşı taraf aynı kuralı tersinden uygulayarak mesajı okur. Anahtarı mesajla birlikte göndermemek gerekir.
En basit şifreleme yöntemi hangisidir?
En basit yöntemler kelimeleri ters yazmak, harflerin yerine alfabedeki sıra numaralarını yazmak ve alfabeyi ters çeviren Atbash şifresidir. Bunlar birkaç dakikada öğrenilir ama aynı hızla çözülür; yalnızca oyun ve bulmaca için uygundur.
Şifreli mesaj oluşturmak için uygulama gerekir mi?
Oyun amaçlı basit şifreler için kâğıt kalem yeterlidir. Mesajınızın gerçekten başkaları tarafından okunmamasını istiyorsanız kendi şifrenizi uydurmak yerine WhatsApp veya Signal gibi uçtan uca şifreleme kullanan mesajlaşma uygulamalarını tercih edin; bu uygulamalarda mesajı yalnızca siz ve karşı taraf okuyabilir.
Şifreleme teknikleri nelerdir?
Klasik şifreleme teknikleri harflerin yerini değiştirmeye (yerine koyma, örneğin Sezar ve Atbash) veya harflerin sırasını karıştırmaya (yer değiştirme) dayanır. Modern şifreleme ise aynı anahtarın kullanıldığı simetrik şifreleme (AES gibi) ve açık-özel anahtar çifti kullanan asimetrik şifreleme (RSA gibi) olarak ikiye ayrılır.
Base64 ile yazılan mesaj şifreli sayılır mı?
Hayır. Base64 bir kodlama yöntemidir, şifreleme değildir. Anahtar kullanmaz ve herkes tek bir işlemle metni geri çevirebilir. Mors alfabesi de aynı şekilde herkesin bildiği bir kodlamadır.



